Οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις έως και μίας δεκαετίας για να αποκτήσουν πρόσβαση στο δίκτυο, λόγω αργής ανάπτυξης των υποδομών - Σοβαρό πρόβλημα για την «πράσινη μετάβαση» της Ένωσης, δήλωσαν παρατηρητές του κλάδου στο Montel
«Βρισκόμαστε σε μια εξαιρετικά κρίσιμη κοινωνική κατάσταση, πράγμα που σημαίνει ότι ορισμένοι από τους πολύ μεγάλους εμπορικούς πελάτες πρέπει να προετοιμαστούν για το ενδεχόμενο να χρειαστούν από 5-10 χρόνια προτού μπορέσουν να αποκτήσουν πλήρη πρόσβαση στο δίκτυο μεταφοράς», δήλωσε ο Jorgen Christensen, διευθυντής τεχνολογίας της ομάδας πίεσης Green Power Denmark.
«Σε ορισμένες περιοχές της χώρας, για παράδειγμα, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι η βιομηχανία μας θα αναγκαστεί να παραμείνει στο φυσικό αέριο περισσότερο απ’ ό,τι αναμενόταν», πρόσθεσε.
Τα σχόλιά του έγιναν με αφορμή την προσωρινή παύση από τον δανικό διαχειριστή συστήματος μεταφοράς Energinet της έγκρισης νέων συνδέσεων στο δίκτυο σε όλη τη χώρα, αφού η συνολική ζήτηση έφτασε περίπου τα 60 GW, σχεδόν δέκα φορές πάνω από το ιστορικό μέγιστο φορτίο της χώρας των 7,3 GW.
Και τον Απρίλιο, ο νορβηγικός διαχειριστής συστήματος μεταφοράς Statnett ανέστειλε όλα τα αιτήματα για δέσμευση μεγάλης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στις βόρειες περιοχές της χώρας για παρόμοιους λόγους.
Και οι δύο αποφάσεις έχουν επικριθεί από παραγωγούς και καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας, επειδή ενδέχεται να επιβραδύνουν την πράσινη μετάβαση.
Στη Νορβηγία, ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Statnett, Gunnar Lovaas, δήλωσε ότι η δυνατότητα δέσμευσης πρόσβασης στο δίκτυο για νέους παίκτες ήταν περιορισμένη σε όλη τη χώρα και ότι ορισμένα νέα βιομηχανικά έργα ίσως χρειαστεί να περιμένουν την ακύρωση άλλων έργων προτού λάβουν έγκριση.
Η γειτονική Σουηδία αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα, με τον διαχειριστή συστήματος μεταφοράς Svenska Kraftnat να δηλώνει πρόσφατα στο Montel ότι ίσως χρειαστεί να επιβάλει περιορισμούς στη νέα πρόσβαση για να διατηρήσει τη σταθερότητα του δικτύου – 56 GW νέας κατανάλωσης βρίσκονταν σε ουρά για σύνδεση, περισσότερο από το διπλάσιο της σημερινής μέγιστης ζήτησης.
Γερμανική υστέρηση
Στη Γερμανία - τη μεγαλύτερη αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης - στοιχεία της ενεργειακής ρυθμιστικής αρχής (BNA) έδειξαν ότι η χώρα είχε ολοκληρώσει λιγότερο από το ήμισυ της επέκτασης του δικτύου μεταφοράς που απαιτείται για την ενεργειακή μετάβαση.
Εν μέσω της ραγδαίας ανάπτυξης των ΑΠΕ, όπως τα οικιακά φωτοβολταϊκά, ο οικονομολόγος ενέργειας Lion Hirth δήλωσε στο Montel ότι η χώρα κινδυνεύει με «ένα συστημικό πρόβλημα ισορροπίας, στο οποίο, ανεξάρτητα από τις επιμέρους γραμμές και μετασχηματιστές, έχουμε υπερβολικά πολλή ηλεκτρική ενέργεια στο δίκτυο», προσθέτοντας ότι αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερφορτώσεις.
Ορισμένοι ειδικοί ανησυχούσαν ότι η υπερπροσφορά ανανεώσιμης ενέργειας στο σύστημα είχε προκαλέσει γεγονότα όπως η μαζική διακοπή ηλεκτροδότησης στην Ιβηρική πέρυσι, με το γηρασμένο δίκτυο να αδυνατεί να ανταποκριθεί.
Ο επικεφαλής της BNA, Klaus Muller, παραδέχθηκε ότι η βελτίωση της φυσικής σύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ του πλούσιου σε ανανεώσιμες πηγές βορρά της Γερμανίας και του νότου με την υψηλή ζήτηση αποτελεί πρόβλημα εδώ και χρόνια.
Ωστόσο, δήλωσε σε συνέδριο για τις ΑΠΕ την περασμένη εβδομάδα ότι ο οργανισμός «όχι μόνο έχει εγκρίνει τους τέσσερις μεγάλους ενεργειακούς διαδρόμους, αλλά όλοι βρίσκονται πλέον υπό κατασκευή».
«Αυτά είναι καλά νέα για την ασφάλεια εφοδιασμού και για το κόστος ανακατανομής φορτίου. Πλέον θα βλέπουμε, χρόνο με τον χρόνο, να ολοκληρώνονται δίκτυα», πρόσθεσε.
Δύο από τα σημαντικότερα εργαλεία διαχείρισης συμφόρησης που διαθέτουν οι διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς (TSOs) και διανομής (DSOs) είναι η ανακατανομή φορτίου (redispatching) και η αντιστάθμιση συναλλαγών (countertrading).
Η ανακατανομή φορτίου προσαρμόζει την παραγωγή ή τα μεγάλα φορτία εντός μιας περιοχής μεταφοράς για να μειώσει ένα εσωτερικό σημείο συμφόρησης, ενώ η αντιστάθμιση συναλλαγών τροποποιεί τα διασυνοριακά προγράμματα εμπορίου με γειτονικά συστήματα για να επιτύχει την ίδια αποσυμφόρηση.
Κατασκευή γραμμής ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης κοντά στο Ρέντσμπουργκ, Γερμανία. Φωτογραφία: penofoto/Shutterstock.com
Αυξανόμενο κόστος
Στοιχεία της BNA έδειξαν ότι το προκαταρκτικό συνολικό κόστος διαχείρισης συμφόρησης το 2025 αυξήθηκε κατά 4% σε ετήσια βάση, φτάνοντας τα 3,1 δισ. ευρώ, ενώ ο όγκος των μέτρων ανακατανομής φορτίου αυξήθηκε περίπου κατά 7%.
Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετώπιζε παρόμοια προβλήματα με τη Γερμανία, καθώς η πρόκληση της συμφόρησης ήταν σε μεγάλο βαθμό συνέπεια της γεωγραφίας, δήλωσαν σχολιαστές.
Η ταχεία ανάπτυξη της αιολικής ενέργειας στη Σκωτία δημιούργησε πλεόνασμα παραγωγής στον βορρά, ενώ η ζήτηση παρέμεινε συγκεντρωμένη στην Αγγλία, με αποτέλεσμα επίμονες συμφόρησεις στο δίκτυο μεταφοράς, πρόσθεσαν.
«Ο λόγος που φτάσαμε εδώ είναι επειδή αναπτύξαμε μεγάλη ανανεώσιμη ισχύ χωρίς να αναπτύξουμε ταυτόχρονα την αντίστοιχη χωρητικότητα δικτύου», δήλωσε στο Montel ο Elliot O’Sullivan, ερευνητικός συνεργάτης της Aurora Energy Research.
Σύμφωνα με την Aurora, το όριο σύνδεσης μεταξύ βόρειας και νότιας Σκωτίας βρισκόταν υπό περιορισμό περίπου το 40% του χρόνου, με αποτέλεσμα περίπου 11 TWh ανακατανομής αιολικής ενέργειας πέρυσι - ποσότητα που αντιστοιχεί στο 13% της συνολικής αιολικής παραγωγής - καθώς η παραγωγή περιοριζόταν επειδή το δίκτυο δεν μπορούσε να μεταφέρει την ενέργεια προς τον νότο.
Η μακροπρόθεσμη λύση ήταν η νέα υποδομή μεταφοράς, ιδιαίτερα οι γραμμές συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης μεταξύ Σκωτίας και Αγγλίας, αλλά ο O’Sullivan δήλωσε ότι η επέκταση του δικτύου εξακολουθεί να υστερεί σε σχέση με την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών.
«Αναμένουμε ότι, με ένα πολύ ευνοϊκό χρονοδιάγραμμα, η ισχύς θα μπορέσει να συνδεθεί, αλλά δεν θα δείτε την ανάπτυξη του δικτύου που ο [διαχειριστής συστήματος μεταφοράς] Neso θεωρούσε ότι θα έχει πραγματοποιηθεί έως το 2030», είπε.
Οι μπαταρίες θα μπορούσαν να συμβάλουν βραχυπρόθεσμα στην άμβλυνση των περιορισμών, φορτίζοντας σε περιοχές με υπερπροσφορά και αποφορτίζοντας αλλού, αλλά ο O’Sullivan προειδοποίησε να μην θεωρείται η αποθήκευση πλήρης λύση.
Οι μπαταρίες θα λύσουν τα πάντα;
«Η ρητορική ότι οι μπαταρίες θα λύσουν τα πάντα είναι αισιόδοξη», είπε, προσθέτοντας ότι η παραγωγή με φυσικό αέριο και οι σημαντικές ενισχύσεις του δικτύου θα παραμείνουν αναγκαίες και στη δεκαετία του 2030.
Η περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης, εν τω μεταξύ, «αντιμετωπίζει αρκετές παράλληλες προκλήσεις: επιταχυνόμενη ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αυξημένες διασυνοριακές και διελεύσεις ροών, τοπικούς περιορισμούς στο δίκτυο μεταφοράς, υψηλότερες απώλειες και, σε ορισμένες περιόδους, προβλήματα με πολύ υψηλές τάσεις», δήλωσε στο Montel ο Goran Levacic, επικεφαλής δεδομένων του κροατικού διαχειριστή συστήματος μεταφοράς Hops.
Καθώς η περιοχή παράγει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όση καταναλώνει, μεγάλες ροές διέλευσης κινούνται από τα νοτιοανατολικά προς τα βορειοδυτικά, οδηγώντας σε συμφόρηση στις διασυνοριακές διασυνδέσεις και προκαλώντας κατά καιρούς σοβαρούς περιορισμούς παραγωγής, όπως στην Ελλάδα όπου οι περικοπές διπλασιάστηκαν πέρυσι.
«Η συμφόρηση προκαλείται από ανεπαρκείς διαζωνικές ικανότητες μεταφοράς και από τα χαρακτηριστικά του μείγματος παραγωγής – υπερπροσφορά ηλιακής ενέργειας, ισχυρή εξάρτηση από την υδροηλεκτρική ενέργεια, γηρασμένους στόλους άνθρακα και ελάχιστα έως καθόλου ευέλικτα μέσα», δήλωσε η Ioanna Barouni, ερευνήτρια της Aurora Energy Research.
Ανεμογεννήτριες μεταξύ των John o' Groats και Duncansby στη Σκωτία. Φωτογραφία: Mohammad Qasem P/Shutterstock.com
Έκκληση για απόκριση της ζήτησης
Το πρόβλημα θα μπορούσε να μετριαστεί μέσω στοχευμένων ενισχύσεων του δικτύου και μέτρων που ενθαρρύνουν τους χρήστες να αποφεύγουν την κατανάλωση κατά τις ώρες αιχμής, πρόσθεσε.
Η Γαλλία ανέδειξε ιστορικά προβλήματα που αντιμετώπισαν πολλές άλλες χώρες, καθώς το δίκτυό της σχεδιάστηκε γύρω από 58 πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, που κατασκευάστηκαν μεταξύ 1974 και 1996.
Οι ανανεώσιμες πηγές εξακολουθούσαν να αντιπροσωπεύουν μόλις περίπου το 27% του ενεργειακού μείγματος, επομένως η ανάπτυξή τους δεν είχε ακόμη δημιουργήσει τις τεράστιες ανισορροπίες δικτύου που παρατηρούνται σε χώρες όπως η Γερμανία, δήλωσε ο αναλυτής του Montel EnAppSys, Clement Bouilloux.
Ωστόσο, το κόστος ανακατανομής φορτίου και αντιστάθμισης συναλλαγών στη Γαλλία τριπλασιάστηκε πέρυσι, φτάνοντας συνολικά περίπου τα 100 εκατ. ευρώ.
Και ο Nicolas Goldberg της Columbus Consulting άφησε να εννοηθεί ότι έρχονται μελλοντικές προκλήσεις, προβλέποντας ότι το κόστος συμφόρησης θα μπορούσε να αυξηθεί απότομα, ιδιαίτερα καθώς οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί θα απαιτούν από όλους τους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς, από το 2029, να εξισορροπούν τα δίκτυά τους εντός 30 λεπτών πριν από την παράδοση της ενέργειας.
www.worldenergynews.gr
